Μια εικόνα που, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, δεν δημιουργήθηκε από ανθρώπινο χέρι, μια ιδιαίτερη ονομασία και διηγήσεις για θαυμαστά περιστατικά συνθέτουν την ιστορία της Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, η οποία βρίσκεται αυτές τις ημέρες στη Χαλκίδα.
Η ιστορική εικόνα μεταφέρθηκε από την Ιερά Μονή Εικοσιφοινίσσης της Μητροπόλεως Δράμας και έγινε δεκτή τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026, στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων για τον Άγιο Δημήτριο.
Θα παραμείνει στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου έως και την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου, δίνοντας στους πιστούς την ευκαιρία να την προσκυνήσουν.
Γιατί θεωρείται αχειροποίητη
Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Παναγίας Εικοσιφοίνισσας είναι ότι τιμάται ως «αχειροποίητη».
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η εικόνα συνδέεται με τον Ευαγγελιστή Λουκά, ο οποίος θεωρείται ότι επιχείρησε να αποτυπώσει τη μορφή της Θεοτόκου.
Η ίδια παράδοση αναφέρει ότι, όταν παρουσιάστηκε μια σχισμή στο ξύλο, η μορφή της Παναγίας με το Θείο Βρέφος εμφανίστηκε με θαυμαστό τρόπο. Η σχισμή που διακρίνεται στην εικόνα συνδέεται από τους πιστούς με αυτή τη διήγηση.
Πρόκειται για παράδοση που έχει διατηρηθεί μέσα στους αιώνες και αποτελεί μέρος της ιδιαίτερης θρησκευτικής σημασίας της εικόνας.
Το παράξενο όνομα και το κόκκινο φως
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ονομασία «Εικοσιφοίνισσα», για την οποία υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες.
Μία από τις επικρατέστερες εκκλησιαστικές παραδόσεις συνδέει το όνομα με ένα θαυμαστό φαινόμενο: η εικόνα φέρεται να εξέπεμπε φως με πορφυρή, κοκκινωπή απόχρωση.
Από τη σύνδεση της λέξης «εικών» με το «φοινικούν» χρώμα προέκυψε, σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, η ονομασία Εικοσιφοίνισσα.
Το περιστατικό με τον Βούλγαρο αξιωματικό
Ανάμεσα στις γνωστότερες διηγήσεις για τα θαύματα της εικόνας βρίσκεται ένα περιστατικό που τοποθετείται στο 1918, κατά τη βουλγαρική κατοχή της περιοχής.
Σύμφωνα με την αφήγηση που διασώζεται στη μοναστηριακή παράδοση, Βούλγαρος αξιωματικός επιχείρησε να απομακρύνει την εικόνα από τον ναό. Τότε, όπως αναφέρεται, μια αόρατη δύναμη τον εκτίναξε προς μαρμάρινη κολόνα, με αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του.
Η διήγηση συνδέεται με σημάδια στο μαρμάρινο δάπεδο του ναού, τα οποία οι πιστοί αποδίδουν στο συγκεκριμένο περιστατικό.
Η ιστορία αυτή αποτελεί μέρος της θρησκευτικής παράδοσης της Μονής και δεν έχει ανεξάρτητα επιβεβαιωθεί ως θαυμαστό γεγονός.
Ένα μοναστήρι που γνώρισε λεηλασίες και καταστροφές
Η εικόνα φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Εικοσιφοινίσσης, στις βόρειες πλαγιές του Παγγαίου Όρους, στην Ανατολική Μακεδονία.
Η ίδρυση της Μονής τοποθετείται από την παράδοση στον 5ο ή 6ο αιώνα, αν και οι ασφαλείς ιστορικές μαρτυρίες είναι μεταγενέστερες. Αρχιτεκτονικά στοιχεία επιβεβαιώνουν την ύπαρξή της ήδη από τον 10ο–11ο αιώνα.
Στη μακραίωνη ιστορία της γνώρισε περιόδους ακμής, αλλά και σοβαρές καταστροφές. Το 1917 λεηλατήθηκαν πολύτιμα κειμήλιά της, ενώ το 1943 πυρπολήθηκαν τα κτίριά της κατά τη βουλγαρική κατοχή.
Παρά τις δοκιμασίες, η Μονή ανασυγκροτήθηκε και εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό προσκυνηματικό προορισμό.
Η Παναγία Εικοσιφοίνισσα στη Χαλκίδα
Η άφιξη της εικόνας στη Χαλκίδα εντάσσεται στα 34α «Δημήτρια», τις εκδηλώσεις που διοργανώνονται προς τιμήν του Αγίου Δημητρίου.
Η υποδοχή πραγματοποιήθηκε με λιτανευτική πομπή, παρουσία των Μητροπολιτών Χαλκίδος Χρυσοστόμου και Δράμας Δωροθέου, κληρικών, εκπροσώπων των τοπικών αρχών και πιστών.
Η εικόνα θα βρίσκεται στον Άγιο Δημήτριο μέχρι τις 28 Οκτωβρίου, ενώ η αναχώρησή της για την Ιερά Μονή έχει προγραμματιστεί για το πρωί της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου.
