Ένα εμβόλιο που χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια για την πρόληψη του έρπητα ζωστήρα αναδεικνύεται σε απρόσμενο σύμμαχο κατά της άνοιας, σύμφωνα με δύο μεγάλες επιστημονικές μελέτες που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στα διεθνή περιοδικά Nature και Cell. Με την άνοια να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δημόσιας υγείας παγκοσμίως, τα ευρήματα ανοίγουν νέους δρόμους στην πρόληψη και στην επιβράδυνση της νόσου.

Ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Στάνφορντ ανέλυσαν δεδομένα εκατοντάδων χιλιάδων ηλικιωμένων και κατέληξαν ότι όσοι είχαν εμβολιαστεί κατά του έρπητα ζωστήρα εμφάνιζαν 20% μικρότερο κίνδυνο να αναπτύξουν άνοια τα επόμενα επτά χρόνια. Η μελέτη βασίστηκε στο μοναδικό εμβολιαστικό σύστημα της Ουαλίας, το οποίο επέτρεψε στους επιστήμονες να συγκρίνουν δύο ομάδες ηλικιωμένων με σχεδόν ίδιες συνθήκες – μια ιδιαιτερότητα που λειτούργησε σαν «φυσικό πείραμα».

Τα ευρήματα δεν σταματούν εδώ. Νεότερη μελέτη από την ίδια ομάδα έδειξε ότι ο εμβολιασμός μπορεί να ωφελήσει ακόμη και όσους έχουν ήδη διαγνωστεί με άνοια, καθώς επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου και μειώνει την πιθανότητα θανάτου που σχετίζεται με αυτήν.

Η θεωρία πίσω από τα αποτελέσματα συνδέεται με την υπόθεση ότι ο ιός varicella-zoster –ο ίδιος που προκαλεί ανεμευλογιά και έρπητα ζωστήρα– μπορεί να επιβαρύνει το νευρικό σύστημα και να συμβάλει στη γνωστική έκπτωση, ιδιαίτερα σε προχωρημένες ηλικίες.

Παρότι οι επιστήμονες τονίζουν ότι ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί, τα μέχρι τώρα στοιχεία δημιουργούν ισχυρή βάση για μελλοντικές κλινικές δοκιμές. Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη μελέτες σε Αγγλία, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία και Καναδά, με στόχο να επιβεβαιωθεί ο προστατευτικός χαρακτήρας του εμβολίου και στις νεότερες τεχνολογίες σκευασμάτων.

Με τα περιστατικά άνοιας να υπολογίζεται ότι θα ξεπεράσουν τα 150 εκατομμύρια παγκοσμίως έως το 2050, κάθε νέα ένδειξη πρόληψης αποτελεί πολύτιμο εργαλείο, τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για τις οικογένειες που έρχονται αντιμέτωπες με τη νόσο.