Γράφει ο Λουκόπουλος Κωνσταντίνος – Αντιστράτηγος ε.α. και γεωστρατηγικός αναλυτής
Η Εύβοια δεν έχει ανάγκη από άλλη μία έκθεση καλών προθέσεων. Δεν έχει ανάγκη από ακόμη έναν κατάλογο έργων που «θααα …γίνουν»! Δεν έχει ανάγκη από νέες εξαγγελίες χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα, χωρίς συγκεκριμένο υπεύθυνο και χωρίς μηχανισμό ελέγχου της υλοποίησης.
Είναι γνωστό σε όλους μας ότι ο τόπος αυτός δεν αντιμετωπίζει ένα μόνο πρόβλημα. Αντιμετωπίζει κατακερματισμό! Μεγάλες αποστάσεις, ανεπαρκείς οδικές συνδέσεις, δημογραφική πίεση, άνιση πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, έκθεση σε πυρκαγιές και πλημμύρες, αλλά και σημαντικές παραγωγικές, ενεργειακές, και τουριστικές δυνατότητες.
Πάνω και πρώτα απ’ όλα η Εύβοια χρειάζεται συνεκτικό στρατηγικό σχέδιο, προτεραιότητες και φάσεις υλοποίησης και οπωσδήποτε κάτι που δυστυχώς λείπει….. λογοδοσία!
Το «Εύβοια 2035» προτείνεται ως ενιαίο δεκαετές πλαίσιο, ώστε τα έργα να μην αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένες παρεμβάσεις, αλλά ως τμήματα μιας ενιαίας συνεκτικής στρατηγικής. Μπορεί τα τελευταία χρόνια να έχουν δρομολογηθεί αρκετές παρεμβάσεις σε υποδομές, υγεία, αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος, τουρισμό και τοπική ανάπτυξη αλλά έρχεται το αδυσώπητο ερώτημα!
Πόσα από όλα αυτά τα έργα ολοκληρώθηκαν και ποια δεν ολοκληρώθηκαν σωστά, με αποτέλεσμα κάθε τόσο ο τόπος μας να βρίσκεται διαρκώς στο έλεος μίας κακοκαιρίας. Πόσα βρίσκονται πράγματι σε κατασκευή και εφαρμόζονται οι προβλεπόμενοι έλεγχοι υλοποίησης των προδιαγραφών; Πόσα παραμένουν σε μελέτες, εγκρίσεις και ωρίμανση; Και, το ποιο σημαντικό …ποιο είναι το συνολικό αναπτυξιακό αποτέλεσμα για την Εύβοια;
Ας κατανοηθεί ότι η εξαγγελία δεν είναι έργο, η μελέτη δεν είναι κατασκευή και η χρηματοδότηση δεν είναι αποτέλεσμα! Το αποτέλεσμα είναι αυτό που βλέπει ο πολίτης στην καθημερινότητά του.
Το βασικό πρόβλημα: η Εύβοια εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά
Η Χαλκίδα ως βασικός αστικός και οικονομικός πόλος της Εύβοιας έχει τις δικές της ανάγκες. Η Βόρεια Εύβοια τις δικές της. Η Κεντρική και η Νότια Εύβοια τις δικές τους.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να σχεδιάζουμε τέσσερις διαφορετικές «Ευβοίες» καθόσον αυτό συνιστά μία εντελώς λανθασμένη προσέγγιση. Ακριβώς το αντίθετο. Η Εύβοια πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένας ενιαίος γεωγραφικός, οικονομικός και κοινωνικός χώρος. Ένα έργο εδώ, μια παρέμβαση εκεί, μια μελέτη αλλού, μια χρηματοδότηση σε διαφορετικό πρόγραμμα, διαφορετικοί φορείς, διαφορετικά χρονοδιαγράμματα.
Και στο τέλος ποιος έχει την ευθύνη για το σύνολο! Ποιος έχει την ευθύνη να δει την Εύβοια όχι ως άθροισμα δήμων, εργολαβιών και επιμέρους έργων όπως μας έχουν συνηθίσει αλλά ως ένα ενιαίο αναπτυξιακό σύστημα; Πρωτίστως η κεντρική διοίκηση!
Η Εύβοια δεν μπορεί να περιμένει επ’ αόριστον
Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα. Ο υπό σχεδιασμός οδικός άξονας Ψαχνά – Στροφυλιά, μήκους περίπου 36 χιλιομέτρων, με σημαντικό προϋπολογισμό και στόχο ολοκλήρωσης που εκτείνεται χρονικά έως το … 2029 (!), αποτελεί αναμφίβολα σημαντική παρέμβαση. Γιατί όμως δεν έχει προχωρήσει από την στιγμή που ο Πρωθυπουργός το εξήγγειλε ως κρίσιμο έργο το 2021, επανέλαβε την εξαγγελία τουλάχιστον 3 φορές και έκτοτε απλά το έργο «κοσμεί» την οικεία σελίδα του ιστότοπου «ΕΥΒΟΙΑ ΜΕΤΑ»
Δεύτερο παράδειγμα. Η παράκαμψη Χαλκίδας και Ψαχνών αποτελεί επίσης κρίσιμο έργο για τη σύνδεση της Βόρειας Εύβοιας με τη Χαλκίδα και την ηπειρωτική Ελλάδα. Προχωρά όμως με πολύ αργούς ρυθμούς και αντί να φωτογραφίζονται κάποιοι υπεύθυνοι μπροστά από τις μπουλντόζες καλό θα είναι οι ίδιοι να πιέσουν για επιτάχυνση των εργασιών !
Δεν μπορεί η ανάπτυξη ενός ολόκληρου νομού να εξαρτάται από μεμονωμένα έργα που προχωρούν με διαφορετικές ταχύτητες. Χρειαζόμαστε ένα ενιαίο σχέδιο υποδομών με μία βασική αρχή! Κάθε μεγάλο έργο πρέπει να εντάσσεται σε ένα συνολικό δίκτυο και να υπηρετεί έναν συγκεκριμένο αναπτυξιακό στόχο.
Πρώτη προτεραιότητα: Στρατηγικός Χάρτης Εύβοιας 2035
Η Εύβοια χρειάζεται έναν δεσμευτικό Οδικό Χάρτη Εύβοιας 2035. Όχι ακόμα μία γενική μελέτη αλλά έναν πρακτικό χάρτη στον οποίο θα αποτυπώνονται, με σαφήνεια, τι πρέπει να γίνει με προτεραιότητες, ποιος είναι υπεύθυνος, πόσο κοστίζει, από πού χρηματοδοτείται, πότε δημοπρατείται, πότε ξεκινά και πότε τελειώνει.
Ο σχεδιασμός πρέπει να περιλαμβάνει: τον άξονα Χαλκίδα – Βόρεια Εύβοια, τις συνδέσεις προς Ιστιαία, Αιδηψό, Μαντούδι και τις παράκτιες περιοχές, τις αναγκαίες βελτιώσεις στην Κεντρική Εύβοια, τις συνδέσεις προς Κύμη και Νότια Εύβοια, και ένα ενιαίο πρόγραμμα οδικής ασφάλειας.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς περισσότερα χιλιόμετρα δρόμου αλλά μικρότερες αποστάσεις σε χρόνο, χαμηλότερο κόστος μεταφορών και ασφαλέστερες μετακινήσεις.
Δεύτερη προτεραιότητα: Τέλος στην αιώνια λογική της αποκατάστασης
Η Βόρεια Εύβοια δεν μπορεί να παραμένει για πάντα η περιοχή «που ανασυγκροτείται». Κάποια στιγμή πρέπει να περάσουμε από την αποκατάσταση στην παραγωγική ανασύνταξη.
Το ερώτημα είναι τι οικονομία θέλουμε να έχει η Βόρεια Εύβοια σε δέκα χρόνια. Μια οικονομία που θα στηρίζεται αποκλειστικά στον εποχικό τουρισμό;
Ή μια οικονομία συνδυάζοντας, αγροδιατροφή, μεταποίηση, τουρισμό τεσσάρων εποχών, θερμαλισμό, φυσιολατρικό τουρισμό, θρησκευτικό, ιαματικό τουρισμό επιχειρηματικότητα και νέες επενδύσεις;
Τρίτη προτεραιότητα: Υγεία, όχι μόνο ως παροχή, αλλά ως προϋπόθεση παραμονής
Η λειτουργία μονάδας «Τεχνητού Νεφρού» στην Ιστιαία είναι ένα σημαντικό βήμα αρκεί βέβαια να είναι διαρκώς πλήρως λειτουργική και να μην μείνει στις φωτογραφίες των εγκαινίων, όπως πολλοί υποπτευόμαστε! Οι κάτοικοι της περιφέρειας δικαιούνται πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες χωρίς να αντιμετωπίζουν τη γεωγραφική τους θέση ως ποινή.
Χρειάζεται ένα πραγματικό Δίκτυο Υγείας Εύβοιας. Με τη Χαλκίδα ως βασικό νοσοκομειακό κόμβο, ενισχυμένα Κέντρα Υγείας, τηλεϊατρική, οργανωμένο σύστημα διακομιδών, κινητές μονάδες και εξειδικευμένες υπηρεσίες στις απομακρυσμένες περιοχές.
Δεν μπορείς να ζητάς από μια οικογένεια να μείνει σε έναν τόπο όταν δεν αισθάνεται ασφαλής ούτε για το πιο στοιχειώδες: την υγεία της. Είναι ζήτημα οικονομίας, εθνικής συνοχής και συνάμα δημογραφικό!
Τέταρτη προτεραιότητα: Λιμάνια, πόλεις και τουρισμός πρέπει να λειτουργούν ως ενιαίο σύστημα
Χαλκίδα, Μαντούδι, Αιδηψός, Κύμη, Κάρυστος. Δεν μπορεί να είναι απλώς σημεία στον χάρτη. Πρέπει να λειτουργούν ως τμήματα ενός ενιαίου δικτύου μεταφορών, τουρισμού και παραγωγής.
Το λιμάνι χωρίς δρόμο δεν αρκεί. Ο δρόμος χωρίς παραγωγή δεν αρκεί. Ο τουρισμός χωρίς υποδομές δεν αρκεί. Η βιομηχανία χωρίς ικανότητα μεταφορών δεν νοείται. Η λογική των μεμονωμένων έργων έχει εξαντλήσει τα όριά της. Χρειάζεται ολοκληρωμένος σχεδιασμός.
Πέμπτη προτεραιότητα: Λογοδοσία, εκεί όπου συνήθως σταματούν οι υποσχέσεις
Αυτό είναι μάλλον το σημαντικότερο πρόβλημα. Στην Ελλάδα έχουμε μάθει να μετράμε την πολιτική επιτυχία με τον αριθμό των εξαγγελιών αλλά και των… φωτογραφιών.
Θα έπρεπε να τη μετράμε με τον αριθμό των έργων που παραδίδονται.
Χρειάζεται ένα πραγματικό «Εύβοια 2035 Dashboard» δηλαδή έναν «Πίνακα Ελέγχου και Δεικτών». Κάποιοι ίσως ακούν για πρώτη φορά αυτόν τον όρο.
Για κάθε μεγάλο έργο να υπάρχει δημόσια ενημέρωση: προϋπολογισμός, χρηματοδότηση, ανάδοχος, στάδιο υλοποίησης, ποσοστό προόδου, χρονοδιάγραμμα, επανεκτίμηση, καθυστερήσεις και λόγοι καθυστέρησης. Ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει αν προχωρά, πόσο προχωρά και γιατί δεν ολοκληρώθηκε όταν είχε προγραμματιστεί.
Το πραγματικό στοίχημα
Η Εύβοια δεν χρειάζεται άλλες γενικόλογες υποσχέσεις και ευχολόγια. Δεν χρειάζεται να της πουν ότι «η κυβέρνηση ενδιαφέρεται», ότι «η Περιφέρεια προσπαθεί» ή ότι «οι δήμοι εργάζονται». Πρέπει να γνωρίζουμε τι θα γίνει, πότε θα γίνει και ποιος έχει την ευθύνη να το κάνει.
Η Εύβοια έχει ανθρώπους, παραγωγικές δυνατότητες, φυσικό πλούτο, γεωγραφική θέση και σημαντικό αναπτυξιακό δυναμικό. Δεν της λείπουν οι δυνατότητες. Αυτό που της λείπει είναι η συνοχή του σχεδιασμού και η συνέπεια της υλοποίησης. Γι’ αυτό το «Εύβοια 2035» δεν πρέπει να είναι ένα ακόμη σύνθημα. Πρέπει να είναι συμβόλαιο αποτελέσματος.
Ως ακροτελεύτια παρατήρηση θα τόνιζα ότι η Εύβοια δεν χρειάζεται να της υποσχεθούν απλά ένα καλύτερο αύριο. Η Εύβοια χρειάζεται στρατηγικό σχέδιο. Να ξέρουμε πού θέλουμε να βρίσκεται το 2035 και ποια βήματα πρέπει να γίνουν μέχρι τότε, όχι με λόγια αλλά με πράξεις.
